فهرست مطالب
EPS (سود هر سهم) یعنی سود خالص شرکت تقسیم بر تعداد کل سهام؛ و DPS (سود تقسیمی هر سهم) یعنی بخشی از همان سود که پس از تصویب مجمع واقعاً بین سهامداران توزیع میشود. EPS نشان می‌دهد شرکت برای هر سهم چقدر ساخته و DPS نشان می‌دهد از آن چقدر به جیب سهامدار می‌رسد.
فرمول EPS و اجزای آن
| مفهوم | فرمول | مثال نمایشی |
|---|---|---|
| EPS | سود خالص ÷ تعداد سهام شرکت | ۲۰۰ میلیارد تومان ÷ ۱٬۰۰۰ میلیون سهم = ۲۰۰ ریال (۲۰ تومان) |
| DPS | مبلغ مصوب تقسیم سود ÷ تعداد سهام | ۸۰ میلیارد تومان ÷ ۱٬۰۰۰ میلیون سهم = ۸۰ ریال (۸ تومان) |
| نسبت تقسیم سود | DPS ÷ EPS | ۸۰ ÷ ۲۰۰ = ۴۰٪ |
دو عدد در اطلاعیه‌های کدال دیده می‌شوند: EPS پیشبینیشده (در اطلاعیه تفسیری گزارش دوره قبل برای سال جاری) و EPS واقعی (در گزارش‌های میان‌دوره‌ای و سالانه). فاصله این دو، دقت پیشبینی مدیریت را می‌سنجد.
DPS: سود تقسیم‌شده بر هر سهم
مجمع عمومی عادی سالانه درباره نحوه مصرف سود تصمیم می‌گیرد: توزیع نقدی بین سهامداران، نگهداری در شرکت برای توسعه، یا ترکیبی از هر دو. عددی که مجمع تصویب میکند همان DPS است و معمولاً بین ۳۰ تا ۹۹ درصد EPS است. شرکت‌های بالغ با رشد کم معمولاً درصد تقسیم بالاتری دارند و شرکت‌های در حال توسعه، سود را برای توسعه نگه می‌دارند.
خواندن EPS و DPS از اطلاعیه‌های کدال
- اطلاعیه تفسیری گزارش مالی نماد را در codal.ir باز کنید؛ جدول «پیشبینی سود هر سهم» آن، EPS برنامه‌ای سال است.
- گزارش‌های فصلی را دنبال کنید تا سهم تحقق‌یافته از پیشبینی را بسنجید (مثلاً ۵۰ درصد تحقق در پایان تابستان).
- اطلاعیه مجمع را بعداً چک کنید؛ در آن DPS پیشنهادی هیئت‌مدیره و سپس مصوب مجمع آمده است.
- مقایسه کنید: EPS واقعی امسال با پارسال، و EPS واقعی با پیشبینی — هر دو مقایسه ضروری‌اند.
ارتباط EPS با نسبت P/E
نسبت P/E یعنی قیمت سهم تقسیم بر سود هر سهم؛ پس هر گفتی درباره P/E در واقع ترکیبی از قیمت بازار و EPS است. اگر قیمت ثابت بماند و EPS گزارش‌شده رشد کند، P/E کوچک‌تر میشود و سهم نسبتاً «ارزان‌تر» دیده میشود. برای تفسیر کامل این نسبت، مقاله نسبت P/E چیست؟ را بخوانید.
نکات تحلیل: EPS واقعی، پیشبینی و تعدیل‌شده
- تحقق پیشبینی: شرکتی که همیشه ۱۰۰ درصد پیش‌بینی‌اش را محقق میکند، اعتماد تحلیلی بیشتری می‌آفریند؛ تحقق ۶۰-۷۰ درصدیِ تکراری یعنی مدیریت بازار را با پیش‌بینی‌های خوش‌بینانه راه میبرد.
- سود غیرتکرارشونده: بخشی از EPS ممکن است از فروش دارایی یا اصلاح ارزیابی باشد؛ این بخش سال بعد تکرار نمی‌شود. ریز اطلاعیه تفسیری را بخوانید.
- افزایش سرمایه: پس از افزایش سرمایه، تعداد سهام بیشتر و EPS کمتر میشود؛ مقایسه EPS را فقط با دوره‌های هم‌سطح سرمایه انجام دهید.
EPS بالای ۱۰۰ درصد تحقق‌شده لزوماً خبر خوب نیست؛ یعنی پیشبینی شرکت با واقعیت فاصله داشته و کیفیت گزارشگری را زیر سؤال میبرد. تحلیل‌گر حرفه‌ای «تحقق منطقی» را با «تحقق حداکثری» اشتباه نمی‌گیرد.
مثال عددی ساده
شرکتی با سود خالص ۳۰۰ میلیارد تومان و ۱٬۵۰۰ میلیون سهم، EPS برابر ۲۰۰ تومان دارد. هیئت‌مدیره ۶۰ درصد سود را برای توزیع پیشنهاد میکند؛ یعنی DPS = ۱۲۰ تومان. اگر قیمت سهم ۲٬۴۰۰ تومان باشد، P/E برابر ۱۲ و بازده نقدی (DPS بر قیمت) برابر ۵ درصد است. همین سه عدد — EPS، DPS و P/E — اسکلت قضاوت اولیه درباره هر سهم است.
جمع‌بندی
EPS سنجه ساختن سود برای هر سهم است و DPS سنجه رساندن آن به سهامدار؛ فاصله این دو یعنی تصمیم شرکت درباره رشد یا توزیع. عادت کنید هر گزارش جدید در کدال را با همین دو عدد شروع کنید. گام‌های بعدی پیشنهادی: خواندن صورت‌های مالی در کدال برای دیدن سرچشمه سود، و مرور صندوق‌های سرمایه‌گذاری اگر ترجیح می‌دهید مدیریت حرفه‌ای این تحلیل‌ها را انجام دهد.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت EPS و DPS چیست؟
EPS کل سود ساختهشده برای هر سهم است و DPS بخشی از آن که مجمع برای توزیع نقدی تصویب میکند؛ باقیمانده در شرکت برای رشد نگه داشته میشود.
EPS پیشبینیشده را از کجا ببینیم؟
در اطلاعیه تفسیری گزارش مالی هر شرکت در کدال، جدول پیشبینی سود هر سهم سال جاری منتشر میشود.
تحقق بیش از ۱۰۰ درصد پیشبینی خوب است؟
لزوماً نه؛ یعنی پیشبینی شرکت با واقعیت فاصله داشته و کیفیت گزارشگری را زیر سؤال میبرد.
ارتباط EPS با P/E چیست؟
P/E از تقسیم قیمت بر EPS به دست میآید؛ پس هر تغییر EPS مستقیماً نسبت P/E و تفسیر ارزشگذاری سهم را جابهجا میکند.
DPS کی پرداخت میشود؟
پس از تصویب مجمع عمومی و طی فرآیند واریز از طریق شرکت سپردهگذاری مرکزی به حساب بانکی ثبتشده سهامدار.
موجودیت‌های مرتبط
منابع و مراجع
داده‌ها و تعاریف این مقاله از کانال‌های رسمی زیر مستند شده است.
مقالات بعدی این ستون
بورس چیست؟ راهنمای کامل برای شروع
بورس چیست و چگونه کار میکند؟ تعریف ساده، اجزای بازار، سود و ریسک و مسیر شروع سرمایه‌گذاری؛ راهنمای مبتنی بر منابع رسمی بورس ایران.
ادامه مطلب ←
بازار سرمایه چیست و چه بخش‌هایی دارد؟
بازار سرمایه چیست و چه بخش‌هایی دارد؟ نقش تأمین مالی، بازار اولیه و ثانویه، بازار بدهی و سهام و تفاوت آن با بازار پول، به زبان ساده.
ادامه مطلب ←این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و توصیه خرید یا فروش هیچ اوراق بهاداری نیست. تصمیم‌های سرمایه‌گذاری را با بررسی شرایط شخصی و در صورت نیاز با مشاور رسمی دارای مجوز بگیرید.