شاخص‌های کشورهای اروپا؛ FTSE MIB، IBEX 35 و SMI
فهرست مطالب
FTSE MIB، IBEX ۳۵ و SMI سه شاخص مرجع ایتالیا، اسپانیا و سوئیس‌اند؛ هر کدام آینه ترکیب خاص اقتصاد کشور خودشان. شناخت تعداد اعضا، بخش‌های غالب و ارز محاسبه هر شاخص، پیش‌شرط خواندن درست اخبار بازارهای اروپاست؛ چون سه شاخص هم‌روز و هم‌جهت، سه روایت متفاوت می‌سازند.
چرا شاخص‌های کشوری را جداگانه بشناسیم؟
شاخص‌های سراسری مانند یورو استوکس ۵۰ تصویر میانگین از بزرگ‌های منطقه یورو می‌دهند، اما میانگین‌ها جزئیات را می‌بلعند: یک روز، بازار ایتالیا به دلیل بدهی دولت متفاوت عمل میکند و روز دیگر سوئیس به دلیل تکان خوردن فرانک مسیر جدا می‌گیرد. در سرفصل‌های CFA بحث شاخص‌ها بر همین نکته تأکید دارد که شاخص، ویژگی‌های اعضا و وزن‌دهی را بازتاب می‌دهد؛ پس شناخت اعضای هر شاخص کشوری، در واقع شناخت اقتصاد آن کشور در قالب چند ده شرکت است. برای نمونه‌های مشهور آلمان و فرانسه، مقایسه رفتاری DAX و CAC ۴۰ را در خوانش شاخص‌های اروپا تمرین کرده‌ایم؛ اینجا سه مرجع دیگر را اضافه می‌کنیم.
FTSE MIB؛ میزان ایتالیا
FTSE MIB شاخص مرجع بورس ایتالیا است که در میلان — امروزه زیر چتر یورونکست پس از ادغام بورس ایتالیا — محاسبه میشود و به‌طور معمول حدود ۴۰ شرکت بزرگ و نقدشونده بازار ایتالیا را در بر می‌گیرد. دو ویژگی ساختاری آن را از بقیه جدا میکند: سهم سنگین بخش بانکداری و مالی، و حساسیت شاخص به وضعیت بدهی عمومی ایتالیا؛ چون بخش بزرگی از دارایی بانک‌های ایتالیایی از اوراق بدهی دولت است. نتیجه عملی: وقتی اخبار بدهی اروپا گرم میشود، حرکت FTSE MIB معمولاً پرنوسان‌تر از شاخص‌های شمال اروپاست.
IBEX ۳۵؛ میزان اسپانیا
IBEX ۳۵ شاخص مرجع بورس مادرید است و همان‌طور که از نامش پیداست، از ۳۵ شرکت با بیشترین حجم و ارزش معاملات انتخاب میشود؛ ترکیبی که وزن‌دهی آن ارزش‌بازاری با سقف‌های مخصوص خود است تا یک غول، کل شاخص را بلعد. بانکها و شرکتهای انرژی و زیرساخت معمولاً نقش پررنگی در آن دارند و شاخص به اقتصاد داخلی اسپانیا و نیز به آمریکای لاتین — میدان فعالیت برخی شرکتهای بزرگ اسپانیایی — حساس است. در روزهای خبر سیاست پولی بانک مرکزی اروپا، IBEX ۳۵ همراه کل منطقه تکان می‌خورد؛ اما در اخبار اقتصاد داخلی اسپانیا، مسیر مستقل‌تری می‌گیرد.
SMI؛ میزان سوئیس و درس ارز
SMI شاخص مرجع بورس سوئیس (SIX) است که به‌طور معمول حدود ۲۰ شرکت بزرگ این بازار را می‌گیرد؛ اما با وزن‌دهی ارزش‌بازاری، چند غول دارویی و غذایی جهانی عملاً سرنوشت آن را می‌سازند. نکته آموزشی مهم این شاخص، ارز است: SMI به فرانک سوئیس محاسبه میشود، نه یورو؛ پس تکان‌های فرانک مستقیماً در عدد شاخص ظاهر میشود، حتی وقتی ارزش واقعی شرکتها تغییر نکرده است. همچنین درآمد ارزی گسترده این شرکتها، رابطه معکوس مشهور شاخص‌های صادرات‌محور با ارز داخلی را در SMI پررنگ میکند؛ همان الگویی که در شاخص‌های بریتانیا با پوند دیدیم.
| ویژگی | FTSE MIB | IBEX ۳۵ | SMI |
|---|---|---|---|
| کشور و بورس مرجع | ایتالیا؛ میلان (یورونکست) | اسپانیا؛ مادرید | سوئیس؛ SIX |
| تعداد اعضای معمول | حدود ۴۰ شرکت | ۳۵ شرکت | حدود ۲۰ شرکت |
| ارز محاسبه | یورو | یورو | فرانک سوئیس |
| بخش‌های غالب رایج | بانکداری و مالی؛ صنایع | بانکداری؛ انرژی و زیرساخت | دارو؛ کالاهای مصرفی جهانی |
تمرکز بخشی؛ یک محاسبه ساده
اثر تمرکز را با یک مثال فرضی ببینید: در شاخصی فرضی، بزرگ‌ترین شرکت دارویی وزنی حدود ۱۲ درصد دارد. اگر خبری خاص، سهام این شرکت را ۱۰ درصد منفی کند، سهم آن در افت شاخص به‌تنهایی حدود ۱٫۲ درصد منفی است؛ پیش از آن‌که تغییر قیمت بقیه ۱۹ عضو هم اضافه شود. این محاسبه ساده توضیح می‌دهد چرا شاخص‌های کم‌عضو و متمرکز مانند SMI در روزهای خبر شرکتهای بزرگ، دامن زدن رسانه‌ای بیشتری می‌بینند و چرا تحلیل‌گر حرفه‌ای همیشه جدول وزن اعضا را کنار نمودار شاخص می‌گذارد.
سه چیز را قبل از تفسیر هر شاخص اروپایی چک کنید: تعداد اعضا و وزن چند عضو نخست، ارز محاسبه، و سهم بخش بانکها. این سه خط، تفاوت واکنش SMI و FTSE MIB به یک خبر واحد را توضیح می‌دهد.
پیوند با بازار ایران
تمرکز بخشی و نقش چند شرکت بزرگ در شاخص، در بورس تهران نیز شناخته‌شده است: حرکت گروه‌های کالایی بزرگ می‌تواند شاخص کل را جابهجا کند بی‌آن‌که بازار پهناور را نشان دهد؛ همین تجربه داخلی، بهترین عینک برای خواندن FTSE MIB و SMI است. تمرین پیشنهادی: هر هفته درصدهای تغییر این سه شاخص را یادداشت کنید و علت واگرایی روزها را در تفاوت ترکیبشان جست‌وجو کنید، نه در تناقض خبرها.
ملاحظات مخاطب ایرانی
دنبال‌کردن شاخص‌های کشورهای اروپا تمرین ارزشمند سواد مالی است؛ اما معامله مستقیم در این بازارها برای اتباع و مقیمان ایران به‌طور معمول به دلیل محدودیت‌های تحریمی و بانکی ممکن نیست و مسیرهای غیرمستقیم مفهومی، مانند ابزارهای داخلی مجاز با دارایی خارجی، فقط بر اساس مستندات رسمی و مقررات جاری قابل ارزیابی‌اند.
شاخص‌ها دارایی قابل خرید نیستند و گذشته آن‌ها آینده را تضمین نمی‌کند. دسترسی مخاطب ایران به بازارهای خارجی تابع قوانین و مجوزهای جاری است؛ وضعیت را از کانال‌های رسمی پیگیری کنید.
- ترکیب بخشی هر شاخص کشوری را ببینید؛ تمرکز، ریسک اصلی مقایسه‌های سطحی است.
- اثر ارز را از بازده اسمی جدا کنید؛ شاخص سوئیس درس روشنی برای این بحث است.
- شاخص‌های کشوری را در کنار Euro Stoxx بخوانید تا اثر یورو و غیر یورو تفکیک شود.
- برای هر کشور، وزن سه شرکت بزرگ را در شاخص یادداشت کنید.
جمع‌بندی
FTSE MIB با حدود ۴۰ عضو و سنگینی بانکها، IBEX ۳۵ با ۳۵ عضو مادریدی و SMI با حدود ۲۰ غول سوئیسی، سه روایت متفاوت از اروپا هستند: بدهی دولت، اقتصاد داخلی اسپانیا و درآمد ارزی شرکتهای چندملیتی. محاسبه ساده وزن نشان داد تمرکز بخشی، نوسان شاخص را بزرگ میکند و ارز محاسبه را هرگز نباید نادیده گرفت. برای ادامه، چارچوب نظارتی این بازارها را در MiFID II و ساختار بازار اروپا، منطق اسپردهای بدهی دولتی را در اوراق بدهی دولت‌های اروپا و معماری لایه‌ای شاخص‌ها را در خانواده شاخص‌های FTSE بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
شاخص FTSE MIB چیست؟
شاخص مرجع بورس ایتالیا در میلان با حدود ۴۰ شرکت بزرگ و نقدشونده؛ سهم سنگین بانکها آن را به وضعیت بدهی عمومی ایتالیا حساس میکند.
IBEX 35 از چه شرکتهایی ساخته میشود؟
از ۳۵ شرکت با بیشترین حجم و ارزش معاملات بورس مادرید؛ بانکها و شرکتهای انرژی و زیرساخت معمولاً نقش پررنگی در آن دارند.
چرا ارز محاسبه SMI مهم است؟
SMI به فرانک سوئیس محاسبه میشود نه یورو؛ تغییر فرانک مستقیماً عدد شاخص را جابهجا میکند حتی بدون تغییر ارزش واقعی شرکتها.
چرا شاخص‌های کم‌عضو پرنوسان‌ترند؟
چون وزن چند شرکت بزرگ متمرکز است؛ در مثال فرضی مقاله، افت ۱۰ درصدی شرکتی با وزن ۱۲ درصدی حدود ۱٫۲ درصد شاخص را پایین می‌برد.
موجودیت‌های مرتبط
منابع و مراجع
داده‌ها و تعاریف این مقاله از کانال‌های رسمی زیر مستند شده است.
به این مقاله چه امتیازی می‌دهید؟
مقالات بعدی این ستون
بورس چیست؟ راهنمای کامل برای شروع
بورس چیست و چگونه کار میکند؟ تعریف ساده، اجزای بازار، سود و ریسک و مسیر شروع سرمایه‌گذاری؛ راهنمای مبتنی بر منابع رسمی بورس ایران.
مطالعه مقاله ←
بازار سرمایه چیست و چه بخش‌هایی دارد؟
بازار سرمایه چیست و چه بخش‌هایی دارد؟ نقش تأمین مالی، بازار اولیه و ثانویه، بازار بدهی و سهام و تفاوت آن با بازار پول، به زبان ساده.
مطالعه مقاله ←این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و توصیه خرید یا فروش هیچ اوراق بهاداری نیست. تصمیم‌های سرمایه‌گذاری را با بررسی شرایط شخصی و در صورت نیاز با مشاور رسمی دارای مجوز بگیرید.