فهرست مطالب
NAV (ارزش خالص دارایی‌ها هر واحد) یعنی ارزش کل دارایی‌های صندوق منهای بدهی‌هایش، تقسیم بر تعداد واحدها؛ همان قیمتی که مبنای صدور و ابطال واحدهای صندوق است. NAVP همان عدد است اما مخصوص صندوقهای قابل معامله (ETF) که قیمت آن در تابلو با عرضه و تقاضا تعیین میشود و می‌تواند کمی بالاتر یا پایین‌تر از NAV باشد.
ارزش خالص دارایی‌ها: منطق محاسبه
صندوق را مثل یک کیسه بزرگ دارایی تصور کنید: سهام‌های مختلف، اوراق درآمد ثابت، پول نقد و شاید طلا. هر روز پایان جلسه، ارزش روز همه این دارایی‌ها جمع میشود، بدهی‌ها (کارمزدها و تعهدات) کم میشود و حاصل بر تعداد کل واحدهای صندوق تقسیم میشود. عدد به‌دست‌آمده، ارزش واقعی هر واحد است — مستقل از اینکه در تابلو چند نفر خواسته‌اند آن را بخرند یا بفروشند.
فرمول ساده NAV
| مفهوم | فرمول | مثال نمایشی |
|---|---|---|
| NAV کل صندوق | ارزش دارایی‌ها − بدهی‌ها | ۱۰۰ میلیارد − ۲ میلیارد = ۹۸ میلیارد تومان |
| NAV هر واحد | NAV کل ÷ تعداد واحدها | ۹۸ میلیارد ÷ ۹۸۰ میلیون واحد = ۱۰۰٬۰۰۰ ریال |
| بازده شما | (NAV جدید ÷ NAV خرید) − ۱ | رشد NAV از ۱۰٬۰۰۰ به ۱۱٬۲۰۰ = ۱۲٪ بازده |
NAVP چیست و چه تفاوتی دارد؟
در صندوقهای ETF، واحدها مثل سهام در تابلو معامله می‌شوند؛ پس یک قیمت معاملاتی زنده هم دارند که به آن NAVP می‌گویند. NAVP با عرضه و تقاضای لحظه‌ای تعیین میشود و معمولاً خیلی نزدیک NAV حرکت می‌کند، اما در مکانیزم عرضه اولیه یا شرایط هیجانی بازار ممکن است از NAV فاصله بگیرد (پرمیوم یا دیسکانت). قاعده خرید هوشمند: پرمیوم زیاد نسبت به NAV یعنی دارید گران‌تر از ارزش واقعی می‌خرید. جزئیات این پدیده در مقاله صندوق سرمایه‌گذاری چیست؟ و بحث تخصصی‌تر ETF در اسناد همان ستون آمده است.
قیمت صدور و ابطال چگونه تعیین میشود؟
در صندوقهای صدور/ابطال، قیمت خرید شما دقیقاً بر مبنای NAV روز + کارمزد صدور است و فروش شما بر مبنای NAV روز − کارمزد ابطال؛ هیچ صف و رقابتی در میان نیست. در ETF، قیمت معامله لحظه‌ای است (NAVP) و مثل سهام صف دارد. یعنی انتخاب بین دو نوع صندوق، انتخاب بین «قیمت قطعی NAV» و «سرعت و انعطاف تابلو» است.
خواندن NAV در سایت‌های رسمی
- fipiran.ir: فهرست همه صندوقها با NAV روز، بازده تاریخی و داده‌های مقایسه‌ای.
- TSETMC: برای صندوقهای ETF، قیمت معاملاتی لحظه‌ای و تاریخچه NAVP.
- سایت صندوق/مدیر: گزارش ماهانه، ترکیب پرتفوی و صورت‌های مالی صندوق.
- مقایسه با شاخص: بازده صندوق سهامی را با شاخص کل بسنجید — اگر چند سال متوالی از شاخص جا بماند، دلیلی برای ماندن نیست.
مثال عددی ساده (نمایشی)
با ۱۰ میلیون تومان وقتی NAV برابر ۱۰٬۰۰۰ تومان است، ۱٬۰۰۰ واحد می‌خرید. شش ماه بعد NAV به ۱۱٬۵۰۰ رسیده؛ سرمایه شما ۱۱٫۵ میلیون شده (بازده ۱۵٪). اگر همین صندوق ETF بود و NAVP هنگام خرید ۱۰٬۵۰۰ (پرمیوم ۵٪)، بازده واقعی شما کمتر می‌شد — همین مثال نشان می‌دهد چرا قبل از خرید ETF، فاصله NAVP با NAV را چک کنید.
جمع‌بندی
NAV شاخص ارزش واقعی واحد صندوق است و هر قضاوت درباره «ارزان یا گران بودن» باید به آن گره بخورد؛ NAVP قیمت تابلویی ETF است که معمولاً در کنار NAV حرکت می‌کند اما گاهی فاصله می‌گیرد. مسیر ادامه: صندوق چیست و چگونه انتخاب کنیم؟ و مقایسه انواع صندوق برای تبدیل این دانش به انتخاب واقعی. داده‌های لحظه‌ای صندوقهای ETF را هم در TSETMC دنبال کنید.
پرسش‌های پرتکرار
NAVP چیست و چه فرقی با NAV دارد؟
NAV ارزش محاسباتی واحد است؛ NAVP قیمت معاملاتی آن در تابلو برای صندوقهای ETF که با عرضه و تقاضا ممکن است کمی فاصله بگیرد.
قیمت خرید من در صندوق بر مبنای چیست؟
در صندوقهای صدور/ابطال بر مبنای NAV همان روز بهعلاوه کارمزد صدور؛ در ETF بر مبنای قیمت معامله در تابلو.
بازده من چگونه محاسبه میشود؟
از نسبت NAV فعلی به NAV روز خرید منهای هزینهها؛ در ETF از نسبت قیمت فروش به قیمت خرید.
چرا NAVP گاهی از NAV دور میشود؟
در هیجان خرید یا فروش، فشار عرضه/تقاضا قیمت تابلو را از ارزش واقعی جدا می‌کند؛ اختلاف زیاد، ریسک خرید گران است.
NAV را کجا دنبال کنم؟
در fipiran.ir برای همه صندوقها و در TSETMC برای صندوقهای قابل معامله.
موجودیت‌های مرتبط
منابع و مراجع
داده‌ها و تعاریف این مقاله از کانال‌های رسمی زیر مستند شده است.
مقالات بعدی این ستون
بورس چیست؟ راهنمای کامل برای شروع
بورس چیست و چگونه کار می‌کند؟ تعریف ساده، اجزای بازار، سود و ریسک و مسیر شروع سرمایه‌گذاری؛ راهنمای مبتنی بر منابع رسمی بورس ایران.
ادامه مطلب ←
بازار سرمایه چیست و چه بخش‌هایی دارد؟
بازار سرمایه چیست و چه بخش‌هایی دارد؟ نقش تأمین مالی، بازار اولیه و ثانویه، بازار بدهی و سهام و تفاوت آن با بازار پول، به زبان ساده.
ادامه مطلب ←این مطلب صرفاً جنبه آموزشی دارد و توصیه خرید یا فروش هیچ اوراق بهاداری نیست. تصمیم‌های سرمایه‌گذاری را با بررسی شرایط شخصی و در صورت نیاز با مشاور رسمی دارای مجوز بگیرید.