تفاوت سهام A و H چین؛ دو دروازه برای یک اقتصاد

در بازار چین، سهم یک شرکت به‌تنهایی تعریف کامل نیست؛ اینکه آن سهم در شانگهای معامله می‌شود یا هنگ‌کنگ، به یوان قیمت خورده یا به دلار هنگ‌کنگ، رفتار قیمت و مخاطب آن را کاملاً تغییر می‌دهد. در این مقاله دو دسته اصلی — سهام A-Share و سهام H-Share — را مقایسه می‌کنیم و می‌بینیم چرا یک شرکت می‌تواند هم‌زمان دو قیمت داشته باشد.

چرا چین چند دسته سهم دارد؟

تفکیک سهام چین محصول تاریخ است، نه پیچیدگی بی‌دلیل. در دهه‌های آغازین توسعه بازار سرمایه چین، حرکت آزاد سرمایه به داخل و خارج کشور محدود بود و ناظر چینی برای مدیریت این جریان‌ها، پذیرش سهام را بر اساس محل بورس، ارز معاملات و سرمایه‌گذار هدف تفکیک کرد. نتیجه این شد که «بازار چین» چند طبقه سهم با قواعد متفاوت دارد.

این طبقه‌بندی برای تحلیل‌گر دو پیامد مهم دارد: نخست آنکه شاخص‌های مختلف، بخش‌های مختلف بازار را روایت می‌کنند و مقایسه آن‌ها بدون دانستن این تفکیک گمراه‌کننده است؛ دوم آنکه جریان سرمایه میان این طبقه‌ها، خودش یک سیگنال تحلیلی است. اگر هنوز نقشه کلی بورس‌های چین را ندارید، ابتدا مقاله بورس چین چیست؟ را بخوانید.

A-Share؛ ستون بازار داخلی

سهام A-Share سهامی است که در بورس‌های شانگهای (SSE) و شنژن (SZSE) پذیرفته شده و به یوان معامله می‌شود. مخاطب اصلی این بازار سرمایه‌گذاران داخلی چین‌اند و بخش بزرگ گردش معاملات به‌طور تاریخی از سوی سرمایه‌گذاران خرد داخلی تأمین می‌شود. اکثر شرکت‌های بزرگ صنعتی، بانکی و فناوری سرزمین اصلی در همین دسته قرار دارند و شاخص‌هایی مانند SSE Composite و CSI 300 از این بازار می‌گویند.

دسترسی سرمایه‌گذاران خارجی به بازار A به‌طور تاریخی از مسیرهای مجاز و نظارت‌شده انجام شده است؛ یعنی دیوار ارزی و مقرراتی بین سرمایه جهانی و این بازار وجود دارد و همین دیوار، بخشی از تفاوت قیمت میان دسته‌ها را توضیح می‌دهد. برای شما به‌عنوان خواننده اخبار، کافی است بدانید: خبرهایی که از «بورس‌های داخلی چین» می‌آیند، معمولاً درباره همین سهام A است.

H-Share؛ نسخه هنگ‌کنگی شرکت‌های چینی

سهام H-Share سهم شرکت‌هایی است که در سرزمین اصلی چین ثبت و تأسیس شده‌اند اما در بورس هنگ‌کنگ (HKEX) پذیرفته شده و به دلار هنگ‌کنگ معامله می‌شوند. این دسته دروازه شرکت‌های چینی به سرمایه بین‌المللی است؛ نهادهای جهانی که به یوان و قواعد بازار داخلی دسترسی مستقیم ندارند، معمولاً از همین مسیر در رشد شرکت‌های چینی سهیم می‌شوند.

پذیرش در هنگ‌کنگ یعنی حضور در چارچوب افشا و حاکمیت شرکتی بازار هنگ‌کنگ؛ این موضوع معمولاً برای سرمایه‌گذار نهادی اهمیت دارد و یکی از دلایلی است که برخی شرکت‌های بزرگ چینی هم‌زمان در هر دو بازار حضور می‌یابند: نسخه داخلی برای بازار یوان، نسخه هنگ‌کنگی برای سرمایه جهانی.

مقایسه A-Share و H-Share در یک نگاه

برای کامل شدن نقشه پیش از جدول، یادآوری کوتاهی درباره دسته سوم لازم است: سهام B-Share در همان بورس‌های داخلی پذیرفته شده اما به ارز خارجی تسویه می‌شود؛ در شانگهای به دلار آمریکا و در شنژن به دلار هنگ‌کنگ. این دسته در آغاز راه بازار سرمایه چین برای جذب ارز خارجی طراحی شد اما امروز به‌طور معمول گردش معاملات محدودی دارد و در اخبار روز کمتر دیده می‌شود؛ ذکر آن بیشتر برای فهم تاریخچه و جلوگیری از اشتباه گرفتن نمادهاست.

اثر بر قیمت و شاخص‌ها

وقتی یک شرکت هم‌زمان در هر دو بازار حضور دارد، یک بنیاد اقتصادی و دو قیمت خواهیم داشت. به‌طور معمول قیمت نسخه داخلی (A) از نسخه هنگ‌کنگی (H) بالاتر معامله می‌شود؛ فاصله میان این دو قیمت که تحلیل‌گران از آن با عنوان صرف A نسبت به H یاد می‌کنند، ترکیبی از تفاوت دسترسی، تفاوت ارز، تفاوت مخاطب و تفاوت نقدشوندگی است. بسته شدن یا باز شدن این فاصله، خودش خبر مهمی از انتظارات دو گروه سرمایه‌گذار است.

این تفکیک بر تفسیر شاخص‌ها هم اثر می‌گذارد: CSI 300 روایت بازار داخلی و یوان را می‌گوید و Hang Seng روایت مخاطب بین‌المللی را. روزی که هر دو هم‌جهت حرکت می‌کنند، پیام بازار یکدست است؛ روزی که واگرا می‌شوند، معمولاً پای تفاوت انتظارات داخلی و خارجی یا جریان ارز در میان است. این اصل در همه بازارها برقرار است: هر شاخص فقط ماجرای بازار خودش را می‌گوید؛ اصل مشابهی را در راهنمای شاخص‌های بورس تهران هم می‌بینید.

نکته کوتاه برای مخاطب ایرانی

برای شهروندان ایران، معامله مستقیم در هیچ‌یک از این دو دسته به‌طور معمول امکان‌پذیر نیست؛ این مقاله‌ها برای ساختن دانش و خواندن دقیق‌تر اخبار نوشته می‌شوند، نه برای پیدا کردن مسیر معامله. هر ابزار غیرمستقیمی هم که روزی معرفی شد، پیش از هر اقدامی از نظر مجوز قانونی در نهاد ناظر داخلی بررسی شود.

چک‌لیست پیش از تفسیر اخبار سهام چین

• از هر خبر، دسته سهم را مشخص کنید: بازار داخلی (A) یا هنگ‌کنگ (H).
• ارز معاملات را در تفسیر لحاظ کنید؛ رشد قیمت به یوان را با رشد به دلار هنگ‌کنگ اشتباه نگیرید.
• اگر خبر درباره شرکت دارای دو فهرست است، فاصله قیمت A و H را در تحلیل ببینید.
• شاخص مربوط به همان دسته را برای تأیید جهت ببینید، نه شاخصی نامرتبط.
• منبع خبر را بسنجید؛ اطلاعیه رسمی بورس‌ها و ناظر چینی معتبرتر از نقل‌قول‌های واسطه است.

جمع‌بندی

تفاوت A و H در نهایت سه چیز است: محل بورس، ارز معاملات و مخاطب اصلی. سهام A قلب بازار یوانی و داخلی است؛ سهام H نماینده شرکت‌های چینی در میز سرمایه بین‌المللی؛ و B-Share یادگاری تاریخی با گردش کم است. وقتی این نقشه را داشته باشید، هم اخبار چین را دقیق‌تر می‌خوانید و هم می‌فهمید چرا دو شاخص از یک اقتصاد دو روایت متفاوت می‌سازند. برای ادامه مسیر، مقاله شاخص‌های بورس چین را بخوانید و برای مقایسه ساختار یک بازار بزرگ دیگر، سراغ بورس آمریکا بروید.